Gin ango ma kelo oyengyeng?
I nge jami ma balo lobo ma weko lobo woto
Oyengyeng bino pi dongo pa yamo ma bino ka got ma ki lwongo ni tectonic plates opoto i kom gi. Ikare me agiki jami ni gi kato ki i kom luwot gi ki teko madwong ki kato woko, ma cwalo yamo magwar i ngom. Kabedo ma dul kom ni otur iye pol kare tye kilomita mapol i te ngom; ki ngeyo ni calo gin ma ki keto iye tam onyo hypocentre. Kabedo ma tye malo i kom ngom ni en aye kama piny tye iye, ma en aye kama peko mapol time iye. Oyengyeng tye ki kit ma pat pat malube ki dul ma obale, ento ka gi time i te pii gi twero kelo yamo magwar ma twero balo jami mapol - magi ki lwongo ni tsunamis.
Yamo me oyengyeng
Kit ma yamo ma mol ki i wi lobo woto kwede i kom lobo
Primary wave
P waves giwoto anyim ki angec i kom lobo, kun giwoto ngom ma rwate ki wave. Gin aye giwoto oyotoyot loyo i kin pii, giwoto i rwom ma romo 6-11km/s (3.7-6.8mi/s), ki pol kare gi oo mukwongo ki dwan malongo.
Wave me aryo
S waves giwoto malo ki piny, ma rwate ki tung ma wave ni tye ka cito iye, ma kelo ngwec ma mol i kom lobo. Gitye mot loyo P waves, ma giwoto ki 3.4-7.2km/s (2.1-4.5mi/s), ki gi twero wot i kom jami ma ocung, ento pi pii.
Mar tye ka mol
Ma pe rom ki yamo P ki S, yamo ma tye i wi lobo giwoto i kom lobo keken dok giwoto mot mot. Yamo ma ki lwongo ni Love waves, ma ki keto nying ne ki bot ladiro me Britain AEH Love, gi tye ma oyot loyo i kin jami aryo ni ki yengo ngom ki tung cing acel me cito tung cing mukene, ma rwate ki kama yamo ni tye ka cito iye.
Rayleigh waves
Rayleigh waves, ma ki keto nying ne ki bot ladiro me wilobo me Britain ma nyinge Lord Rayleigh, obedo waves ma weko ngom yenge i yoo ma rwate. Yamo ma aa ki i ngom bino me agiiki i kare me oyengyeng ento pol kare kelo peko madit atika i kom gedo pi oyengyeng matek ma gi kelo.
No comments:
Post a Comment